Europejska Współpraca Terytorialna

W latach 2007-2013 współpraca w wymiarze transgranicznym, transnarodowym i międzyregionalnym jest realizowana w ramach odrębnego celu polityki spójności Unii Europejskiej - Cel Europejska Współpraca Terytorialna (EWT).

Europejska Współpraca Terytorialna służy wspieraniu, promocji i realizacji wspólnych projektów o charakterze międzynarodowym na terytorium całej Unii Europejskiej.

Wyodrębnienie współpracy terytorialnej jako osobnego celu polityki spójności potwierdza duże znaczenie wspólnych przedsięwzięć podejmowanych przez partnerów unijnych. O rosnącym znaczeniu tego typu współpracy świadczy również zwiększenie wysokości środków z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. W latach 2007-2013 na rozwój współpracy terytorialnej z budżetu Unii Europejskiej  przeznaczonych zostanie łącznie 7,75 mld euro.  Polska alokacja na realizację programów w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej wynosi 557,8 mln euro.

Program Europejskiej Współpracy Terytorialnej (European Territorial Cooperation) zastąpił przedsięwzięcia realizowane w ramach Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III 2004-2006.

Programy operacyjne w ramach Europejskiej Współpracy Terytorialnej mają charakter międzynarodowy, w którym udział biorą co najmniej dwa państwa. Ich opracowaniem zajmują się międzynarodowe grupy robocze, składające się z przedstawicieli państw uczestniczących w danym programie. Budżet programu jest wspólny dla wszystkich państw uczestniczących w danym programie (państwa wnoszą do budżetu programu wkład EFRR + środki krajowe). Środki z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego przekazywane są beneficjentom na zasadzie refundacji poniesionych wydatków. Ponadto każdy program wdrażany jest przez wspólne struktury zarządzające.

Programy operacyjne Europejskiej Współpracy Terytorialnej w ramach poszczególnych komponentów wdrażane są zgodnie z jednolitymi zasadami, wynikającymi z doświadczeń zdobytych w trakcie realizacji programów Inicjatywy Wspólnotowej INTERREG III. Wprowadzenie jednolitych zasad wdrażania przyczynia się do ułatwienia zarządzania samymi programami oraz wspólnymi, międzynarodowymi projektami finansowanymi ze środków EFRR w ramach celu Europejska Współpraca Terytorialna.

Europejska Współpraca Terytorialna wdrażana będzie za pomocą 3 typów programów operacyjnych:
- współpracy transgranicznej, której celem jest rozwijanie wspólnych inicjatyw lokalnych i regionalnych
- współpracy transnarodowej, ukierunkowanej na integrację terytorialną Unii Europejskiej poprzez wspieranie dostępności, zrównoważonego rozwoju obszarów miejskich, innowacyjność i ochronę środowiska naturalnego
- współpracy międzyregionalnej, umożliwiającej wymianę doświadczeń i najlepszych praktyk w zakresie m.in. wspierania innowacyjności i gospodarki opartej na wiedzy oraz ochrony środowiska.

Polska będzie uczestniczyła w następujących programach operacyjnych w ramach poszczególnych komponentów Europejskiej Współpracy Terytorialnej:

• współpraca transgraniczna:
  
  - Polska (Zachodniopomorskie) - Niemcy (Meklemburgia/Pomorze Wschodnie-Brandenburgia)
  - Polska (Lubuskie) - Niemcy (Brandenburgia)
  - Polska (Lubuskie i Dolnośląskie) - Niemcy (Saksonia)
  - Polska - Republika Czeska
  - Polska - Republika Słowacka
  - Polska - Litwa
  - Polska - Szwecja - Dania - Litwa - Niemcy (Południowy Bałtyk)
  
  
  
• współpraca transnarodowa:
  
  - Region Morza Bałtyckiego (ang. akronim BSR): Polska, Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa, Niemcy (wybrane regiony), Szwecja oraz 3 państwa spoza Unii Europejskiej: Białoruś (wybrane regiony), Norwegia i Rosja (wybrane regiony)
  
  - Europa Środkowa: Polska, Austria, Czechy, Niemcy (wybrane regiony), Słowacja, Słowenia, Węgry, Włochy (wybrane regiony), Ukraina (wybrane regiony)
  
  
  
• program współpracy międzyregionalnej obejmujący całe terytorium UE - INTERREG IV C
  

Potencjalni beneficjenci programów współpracy transgranicznej to przede wszystkim:

• jednostki samorządu terytorialnego wszystkich szczebli,
• podmioty i jednostki organizacyjne powoływane lub tworzone przez państwo, wojewodów lub jst w celu świadczenia usług publicznych,
• pozarządowe organizacje non-profit,
• izby: gospodarcze, handlowe i rzemieślnicze,
• szkoły wyższe,
• instytucje publiczne prowadzące działalność edukacyjną, badawczą,
• instytucje kultury,
• kościoły i związki wyznaniowe,
• euroregiony.

Przykładowe typy projektów realizowanych w ramach EWT

• rozwój bazy i oferty turystycznej,
• przedsięwzięcia o charakterze kulturalnym,
• organizacja wspólnych spotkań konferencji, warsztatów służących wymianie doświadczeń oraz nawiązywaniu i rozszerzeniu kontaktów gospodarczych i naukowych,
• transgraniczne działania infrastrukturalne,
• wspieranie rozwoju przedsiębiorczości, podejmowania działalności gospodarczej o charakterze transgranicznym,
• ochrona miejsc i zabytków o szczególnym znaczeniu kulturowym dla regionu,
• transgraniczne projekty naukowe i inne działania w zakresie transportu, planowania przestrzennego na poziomie lokalnym i regionalnym, rozwoju/modernizacji miast.

Europejski Instrument Sąsiedztwa i Partnerstwa (EISP) stanowi inicjatywę Komisji Europejskiej, której zasadniczym celem jest rozwój współpracy pomiędzy Unią Europejską a państwami partnerskimi spoza UE poprzez zapewnienie zintegrowanego i zrównoważonego rozwoju regionalnego.

Na ten cel przeznaczonych zostało 173, 322 mln euro, co umożliwi udzielanie pomocy finansowej państwom objętym Europejską Polityką Sąsiedztwa m.in. Białorusi, Ukrainie, a także Federacji Rosyjskiej. Europejski Instrument Partnerstwa i Sąsiedztwa (EISP) będzie wdrażany m.in. za pomocą programów współpracy transgranicznej.

Zasięg terytorialny EISP: Algieria, Armenia, Azerbejdżan, Białoruś, Egipt, Gruzja, Izrael, Jordania, Liban, Libia, Mołdawia, Maroko, Autonomia Palestyńska, Syria, Tunezja, Ukraina.

Kluczowe obszary wsparcia w ramach EISP to:

• promowanie dialogu politycznego i reform,
• wzmocnienie instytucji krajowych i innych instytucji odpowiedzialnych za przygotowanie i efektywne wdrażanie polityk,
• promowanie ochrony środowiska i dobrego zarządzania zasobami naturalnymi,
• wspieranie polityk zmierzających do redukcji ubóstwa,
• wspieranie polityk promujących rozwój społeczny, równość kobiet i mężczyzn, zatrudnienia i ochrony socjalnej,
• wspieranie współpracy transgranicznej oraz promowanie zrównoważonego rozwoju ekonomicznego, społecznego i środowiskowego w regionach przygranicznych,
• wspieranie polityk promujących zdrowie, edukację i szkolenia,
• promowanie i ochrona praw człowieka jako fundamentalnych wolności i wspieranie procesu demokratyzacji,
• zapewnienie sprawnie działającego i bezpiecznego systemu zarządzania granicami,
• promowanie współpracy w dziedzinach sprawiedliwości, spraw wewnętrznych oraz prewencji i walki z terroryzmem i zorganizowaną przestępczością,
• promowanie udziału Wspólnot w działaniach dotyczących badań i innowacji,
• promowanie współpracy pomiędzy Państwami Członkowskimi i krajami partnerskimi w dziedzinie szkolnictwa wyższego, wymiany nauczycieli, naukowców i studentów,
• promowanie dialogu między kulturami i kontaktami people-to-people.

W nowej perspektywie finansowej Polska jednocześnie uczestniczy i zarządza dwoma programami w ramach Europejskiego Instrumentu Partnerstwa i Sąsiedztwa:

• Polska-Białoruś-Ukraina
• Polska-Litwa-Federacja Rosyjska (Obwód Kaliningradzki)

Przykładowe priorytety współpracy w ramach Europejskiego Instrumentu Sąsiedztwa i Partnerstwa to:
1. Poprawa i rozbudowa transgranicznej infrastruktury: komunikacyjnej,  transportowej, technicznej, turystycznej, społecznej i ochrony środowiska
2. Wspieranie innowacyjności, powiązań gospodarczych oraz ułatwienie współpracy sektora gospodarki i nauki
3. Wspieranie rozwoju zasobów ludzkich

Potencjalnymi beneficjentami programu są instytucje prowadzące działania o charakterze non-profit przyczyniające się do realizacji priorytetów programu, w tym np. władze lokalne i regionalne, organizacje pozarządowe, instytucje publiczne, euroregiony.

Więcej informacji na stronach: www.ewt.gov.pl oraz www.wzp.pl/ewt.

Województwo Zachodniopomorskie w latach 2007-2013 będzie uczestniczyło w następujących programach w ramach poszczególnych komponentów Europejskiej Współpracy Terytorialnej:

Polska (Województwo Zachodniopomorskie) - Niemcy  (Meklemburgia- Pomorze Przednie / Brandenburgia)

Region Morza Bałtyckiego [ang. akronim BSR] - obejmujący całe terytorium Polski, a także inne państwa jak: Dania, Estonia, Finlandia, Litwa, Łotwa, Niemcy (wybrane regiony), Szwecja oraz 3 państwa spoza Unii Europejskiej: Białoruś (wybrane regiony), Norwegia i Rosja (wybrane regiony). Europa Środkowa - obejmujący całe terytorium Polski oraz inne kraje jak: Austria, Czechy, Niemcy (wybrane regiony), Słowacja, Słowenia, Węgry, Włochy (wybrane regiony), Ukraina (wybrane regiony);